Chuyển đến nội dung

Xe điện đổ đèo: phanh tái sinh, pin đầy và cách xuống dốc an toàn

Xe điện đổ đèo khác xe xăng ra sao? Hiểu phanh tái sinh, vì sao pin đầy làm xe trôi nhanh hơn, cách tránh mất phanh và checklist xuống dốc an toàn.

Bạn đang ở đỉnh một con đèo dài, xe điện báo pin 100% vì vừa sạc đầy ở khách sạn. Bạn nhả chân ga, chờ cảm giác xe tự ghì lại quen thuộc, nhưng lần này xe cứ trôi, và bạn phải rà phanh nhiều hơn hẳn mọi khi. Đó không phải lỗi xe. Đó là lúc bạn gặp giới hạn ít người để ý của xe điện đổ đèo: phanh tái sinh cần chỗ trống trong pin để hoạt động.

Câu trả lời ngắn: khi xe điện xuống dốc, mô-tơ biến thành máy phát, vừa hãm xe vừa sạc lại pin. Nhưng nếu pin đã đầy hoặc còn lạnh, xe sẽ hạn chế phanh tái sinh, phanh ma sát phải làm nhiều hơn và có thể quá nhiệt trên dốc dài. Vì vậy, đừng về số N, chọn mức hãm tái sinh cao và chừa chỗ trống trong pin trước khi đổ đèo.

Bài viết này đi từ một câu hỏi rất quen của xe xăng, “về số N thả dốc có tiết kiệm xăng không”, rồi mở rộng sang chuyện quan trọng hơn với người dùng xe điện: phanh tái sinh làm được gì, khi nào nó yếu đi, và cách đổ đèo an toàn cho cả xe xăng, hybrid lẫn xe điện.

Nếu bạn muốn hiểu vì sao thả dốc bằng số N lại tốn xăng hơn để nguyên số, hãy xem video “Về số N thả dốc có tiết kiệm xăng?” của kênh À HÓA RA trước. Video chỉ hơn 3 phút, kể lại phép thử đồng hồ xăng tức thời và giải thích cơ chế cắt nhiên liệu khi giảm tốc.

Tóm tắt nhanh

  • Với xe phun xăng điện tử, để nguyên số và nhả ga khi xuống dốc thường tốn ít xăng hơn về số N, vì máy tính trên xe cắt phun nhiên liệu.
  • Về số N làm mất phanh động cơ, phanh chân phải gánh toàn bộ việc giữ tốc độ và dễ nóng trên dốc dài.
  • Xe điện thay phanh động cơ bằng phanh tái sinh: mô-tơ hãm xe và đưa một phần năng lượng về pin.
  • Phanh tái sinh bị hạn chế khi pin đầy hoặc lạnh, nên trước khi đổ đèo không nên sạc đầy 100%.
  • Dù là xe gì, nguyên tắc chung là để động cơ hoặc mô-tơ hãm là chính, phanh chân chỉ đạp dứt khoát khi cần.

Nội dung chính:

  1. Về số N thả dốc: vì sao lại tốn xăng hơn?
  2. Đổ đèo là bài toán năng lượng
  3. Phanh động cơ và phanh tái sinh khác nhau thế nào?
  4. Phanh tái sinh trên xe điện hoạt động ra sao?
  5. Pin đầy khi đổ đèo: vì sao phanh tái sinh yếu đi?
  6. Mất phanh vì quá nhiệt: xe điện có miễn nhiễm?
  7. Xe hybrid xuống dốc: số B dùng để làm gì?
  8. Hiểu lầm phổ biến khi xe điện đổ đèo
  9. Cách đổ đèo bằng xe điện an toàn, từng bước
  10. So sánh xe xăng, hybrid và xe điện khi xuống dốc
  11. Câu hỏi thường gặp

Về số N thả dốc: vì sao lại tốn xăng hơn?

Thói quen về số N (số mo, số không) khi xuống dốc xuất phát từ một suy nghĩ rất tự nhiên: xe đang tự lăn, động cơ “rảnh”, vậy tách động cơ ra cho xe trôi thì đỡ tốn. Suy nghĩ này từng hợp lý với xe dùng bộ chế hoà khí đời cũ. Nhưng với phần lớn xe phun xăng điện tử ngày nay, nó gần như ngược lại.

Khi bạn về N, động cơ bị tách khỏi bánh xe. Nó không được bánh xe “kéo” nữa, nên phải tự đốt xăng để giữ vòng tua chạy không tải (idle), nếu không máy sẽ chết. Nghĩa là suốt quãng thả dốc, xe vẫn tiêu một lượng xăng nhỏ nhưng đều đặn.

Ngược lại, khi bạn để nguyên số và nhả ga, bánh xe đang lăn sẽ quay ngược trở lại động cơ qua hộp số. Máy tính quản lý động cơ thấy bướm ga đóng mà vòng tua vẫn cao, nên nó ngắt hẳn kim phun. Đây là cơ chế cắt nhiên liệu khi giảm tốc (deceleration fuel cut-off). Video ở trên kể lại một phép thử theo dõi đồng hồ xăng tức thời trên dốc mà trang Motor1 thuật lại năm 2017 để minh hoạ đúng hiện tượng này.

So sánh về số N thả dốc và để nguyên số nhả ga khi xuống dốc trên xe phun xăng
Về số N: máy vẫn đốt xăng chạy không tải. Để nguyên số: máy tính cắt phun xăng.

Cắt nhiên liệu khi giảm tốc diễn ra thế nào?

Bạn có thể hình dung động cơ lúc này như chiếc xe đạp đang được người khác đẩy: bàn đạp vẫn quay nhưng chân bạn không cần đạp. Bộ điều khiển động cơ (ECU) liên tục đọc vị trí bướm ga và vòng tua. Khi bạn nhả ga hẳn mà vòng tua còn trên một ngưỡng nhất định, kim phun ngừng phun. Khi vòng tua tụt gần về mức không tải, hoặc khi bạn đạp ga lại, kim phun hoạt động trở lại để máy không chết.

Sơ đồ 4 bước cơ chế cắt nhiên liệu khi giảm tốc trên xe phun xăng điện tử
Ngưỡng vòng tua cắt và phun lại khác nhau tùy hãng và tùy động cơ.

Còn chế độ “trôi” tự động trên xe số tự động thì sao?

Một số xe số tự động đời mới có chế độ trôi (coasting): khi xe đủ trớn trên đoạn đường bằng hoặc dốc thoai thoải, hộp số tự nhả để xe lăn xa hơn. Bosch từng giới thiệu hệ thống tắt hẳn động cơ trong lúc xe trôi và cho biết có thể tiết kiệm khoảng 10% nhiên liệu trong điều kiện giao thông thực tế. Đây là lý do cuộc tranh luận “trôi hay không trôi” chưa bao giờ ngã ngũ.

Điểm khác biệt nằm ở chỗ: chế độ trôi do máy tính quyết định, chủ yếu trên đường bằng hoặc dốc nhẹ, và hệ thống sẽ tự thoát ra khi bạn đạp phanh hay cần lực hãm. Còn trên con dốc dài và dốc, thứ bạn cần nhất không phải vài giọt xăng mà là lực hãm. Bộ quy tắc đường bộ của Anh (Highway Code, quy tắc 122) cũng khuyên không nên trôi bằng số N hoặc đạp côn, vì nó làm mất phanh động cơ, khiến xe xuống dốc nhanh hơn và phanh chân kém hiệu quả khi phải dùng nhiều.

Đổ đèo là bài toán năng lượng

Để hiểu vì sao xe điện xuống dốc lại đặc biệt, hãy nhìn con đèo như một bài toán vật lý. Khi xe ở trên cao, nó mang thế năng. Xuống tới chân đèo, lượng năng lượng đó phải đi đâu đó. Nếu bạn giữ tốc độ không đổi, gần như toàn bộ phải được “xả” ra bởi các bộ phận hãm xe.

Thử tính nhanh với một chiếc xe nặng 2.000 kg (cả người và hành lý) hạ độ cao 1.000 m. Thế năng bằng khối lượng nhân gia tốc trọng trường nhân độ cao: 2.000 × 9,81 × 1.000 ≈ 19,6 triệu jun, tức khoảng 5,45 kWh (số liệu minh họa). Con số này tương đương lượng điện của vài nồi cơm điện nấu liên tục cả buổi.

Tính minh họa thế năng của xe 2.000 kg khi đổ đèo hạ độ cao 1.000 m quy ra kWh
Tính minh họa: chỉ một phần năng lượng này có thể quay lại pin.

Có ba nơi năng lượng đó có thể đi:

  • Lực cản tự nhiên: ma sát lăn của lốp và sức cản không khí luôn ăn bớt một phần.
  • Nhiệt ở phanh ma sát: má phanh ép vào đĩa phanh, biến động năng thành nhiệt. Dốc càng dài, nhiệt càng dồn.
  • Điện trong pin: chỉ xe điện và xe hybrid làm được, nhờ phanh tái sinh.

Xe xăng không có lựa chọn thứ ba. Nó chỉ có thể dồn việc cho phanh động cơ (vốn cũng sinh nhiệt và ma sát bên trong máy) hoặc cho phanh chân. Xe điện thì có thể “cất” một phần thế năng lại để dùng cho đoạn đường sau. Nhưng chỉ một phần: hao hụt khi chuyển đổi cơ năng sang điện, nạp vào pin và lực cản trên đường khiến bạn không bao giờ lấy lại đủ 5,45 kWh trong ví dụ trên.

Phanh động cơ và phanh tái sinh khác nhau thế nào?

Phanh động cơ (engine braking) là lực cản sinh ra khi bánh xe quay động cơ trong lúc bạn nhả ga. Máy phải nén khí trong xi-lanh, thắng ma sát của piston, trục khuỷu, nên nó ghì xe lại. Về số càng thấp, vòng tua càng cao, lực ghì càng mạnh. Đây là lý do người lái xe đường đèo hay nói “lên dốc số nào, xuống dốc số ấy”.

Phanh tái sinh (regenerative braking) trên xe điện làm cùng nhiệm vụ nhưng theo cách khác. Thay vì tiêu hao năng lượng thành nhiệt và ma sát, mô-tơ điện quay ngược vai trò thành máy phát, vừa tạo lực cản vừa sinh ra điện nạp lại pin.

So sánh phanh động cơ của xe xăng và phanh tái sinh của xe điện khi xuống dốc
Cả hai đều giúp phanh chân đỡ việc, khác nhau ở chỗ năng lượng đi đâu.

Hãy hình dung phanh động cơ như việc bạn kéo lê dép trên đường để đi chậm lại: hiệu quả, nhưng năng lượng mất hẳn. Phanh tái sinh giống như bạn đạp ngược một chiếc xe đạp có gắn đinamô: vẫn chậm lại, nhưng bóng đèn sáng lên. Điểm yếu của “đinamô” là nó cần nơi tiêu thụ điện. Nếu không còn chỗ nào nhận điện, đinamô không thể tạo lực cản như trước.

Phanh tái sinh trên xe điện hoạt động ra sao?

Mô-tơ điện trên xe về bản chất có thể chạy hai chiều. Khi bạn đạp ga, pin cấp điện qua bộ biến tần (inverter) để mô-tơ quay bánh xe. Khi bạn nhả ga, bộ điều khiển đảo vai: bánh xe quay mô-tơ, từ trường trong mô-tơ sinh ra dòng điện, và chính quá trình sinh điện đó tạo ra lực cản làm xe chậm lại.

Sơ đồ 4 bước phanh tái sinh trên xe điện biến mô-tơ thành máy phát sạc lại pin
Mô-tơ đổi vai thành máy phát ngay khi bạn nhả chân ga.

Mức hãm tái sinh và chế độ lái một bàn đạp

Hầu hết xe điện cho phép chỉnh độ mạnh của phanh tái sinh. Có xe dùng lẫy sau vô-lăng, có xe chọn trong màn hình, có xe gọi là chế độ lái một bàn đạp (one-pedal). Ví dụ, sách hướng dẫn một số mẫu Hyundai cho phép chỉnh mức hãm từ 0 đến 3 bằng lẫy, nhưng chỉ từ 0 đến 1 khi bật chế độ lái trên tuyết. Ở mức cao, chỉ cần nhả ga là xe giảm tốc rõ rệt, gần giống về số thấp trên xe xăng.

Phanh chân trên xe điện cũng “thông minh” hơn

Trên nhiều xe điện, khi bạn đạp nhẹ bàn đạp phanh, hệ thống ưu tiên dùng mô-tơ hãm trước, chỉ khi cần lực lớn hơn mới ép thêm má phanh. Cách phối hợp này gọi là phanh kết hợp (blended braking). Nhờ vậy, trong đô thị, má phanh xe điện thường mòn chậm hơn xe xăng. Mức độ phối hợp cụ thể tùy từng hãng và từng mẫu xe.

Pin đầy khi đổ đèo: vì sao phanh tái sinh yếu đi?

Đây là phần quan trọng nhất với người dùng xe điện. Phanh tái sinh chỉ mạnh khi pin còn nhận được điện. Sách hướng dẫn Tesla Model 3 ghi rõ phanh tái sinh có thể bị giới hạn nếu pin lạnh hoặc đã sạc đầy, và mức giảm tốc có thể thay đổi tùy trạng thái pin. Sách hướng dẫn Hyundai cũng nêu trường hợp không chỉnh được mức hãm khi phanh tái sinh hoạt động liên tục với pin đã đầy.

Lý do nằm ở hệ thống quản lý pin (BMS). Pin gần đầy giống chiếc bình nước sắp tràn: rót thêm phải rót thật chậm. Nếu ép dòng sạc lớn vào pin đã đầy, pin có thể bị quá áp và nhanh xuống cấp, nên BMS chủ động hạn chế. Tương tự, pin lạnh nhận dòng sạc kém, nên xe cũng giảm phanh tái sinh để bảo vệ pin.

Bốn trường hợp phanh tái sinh xe điện bị hạn chế: pin đầy, pin lạnh, chế độ trơn trượt, về số N
Tổng hợp từ sách hướng dẫn Tesla Model 3 và Hyundai; điều kiện cụ thể tùy mẫu xe.

Chuyện gì xảy ra trên con đèo dài?

Giả sử bạn sạc đầy ngay trên đỉnh đèo rồi bắt đầu đổ xuống. Những phút đầu, phanh tái sinh gần như không có tác dụng, xe trôi nhanh hơn bạn quen. Bạn phải dùng phanh chân nhiều hơn. Khi pin tụt dần vì xe chạy, phanh tái sinh mới mạnh lên. Nếu dốc rất dài, xe có thể lại “đầy” vì phanh tái sinh nạp liên tục. Nhiều xe hiển thị biểu tượng hoặc thông báo khi phanh tái sinh bị hạn chế. Hãy đọc sách hướng dẫn để biết xe của bạn báo theo cách nào.

Vấn đề không nằm ở việc tiết kiệm được bao nhiêu điện. Vấn đề là thói quen lái: bạn quen nhả ga là xe tự ghì, đến lúc xe không ghì mà bạn phản ứng chậm thì khúc cua phía trước trở nên nguy hiểm hơn. Vì vậy, nếu biết trước hành trình có con dốc dài ngay sau điểm sạc, hãy cân nhắc không sạc đầy, chừa một khoảng trống cho phanh tái sinh làm việc.

Mất phanh vì quá nhiệt: xe điện có miễn nhiễm?

Hiện tượng phanh yếu dần khi dùng liên tục gọi là mất phanh do nhiệt (brake fade). Theo hãng lốp Continental, có hai dạng chính. Dạng thứ nhất: má phanh quá nhiệt, chất kết dính bên trong má phanh có thể hoá khí, làm ma sát giảm. Dạng thứ hai: dầu phanh sôi khi phanh làm việc nặng và lâu. Dầu phanh hút ẩm theo thời gian nên điểm sôi giảm dần, càng cũ càng dễ sôi.

Nguyên nhân và dấu hiệu mất phanh do quá nhiệt khi đổ đèo: má phanh nóng, dầu phanh sôi
Bàn đạp mềm, mùi khét, quãng phanh dài ra là dấu hiệu cần dừng cho phanh nguội.

Dấu hiệu dễ nhận ra: quãng phanh dài hơn dù đạp mạnh, có mùi khét, bàn đạp rung, hoặc bàn đạp mềm và lún sâu hơn bình thường. Cách phòng chung cho mọi loại xe là để động cơ hoặc mô-tơ gánh phần lớn việc hãm, không rà phanh suốt con dốc, không chở quá tải và thay dầu phanh theo lịch của hãng.

Xe điện không miễn nhiễm. Phanh tái sinh giúp phanh chân đỡ việc rất nhiều, nhưng như phần trên đã nói, nó có giới hạn. Xe điện lại thường nặng hơn xe xăng cùng cỡ vì khối pin, nên khi phanh chân phải gánh việc, lượng nhiệt cũng không nhỏ. Thêm một điểm ít ai nghĩ tới: vì ít dùng, đĩa phanh xe điện có thể bám gỉ, nên vẫn cần kiểm tra phanh định kỳ theo sổ bảo dưỡng.

Xe hybrid xuống dốc: số B dùng để làm gì?

Trên nhiều xe hybrid, đặc biệt dòng Toyota, cần số có thêm vị trí B. Chữ B ở đây là engine braking (phanh động cơ), thay cho vị trí L của hộp số tự động truyền thống. Bình thường, hệ thống ưu tiên tiết kiệm nhiên liệu. Ở B, xe giữ vòng tua cao hơn để động cơ hãm mạnh hơn, giúp bạn ít phải dùng phanh chân khi xuống dốc dài.

Vì sao hybrid cần B dù đã có phanh tái sinh? Vì pin của xe hybrid thường nhỏ hơn pin xe điện rất nhiều. Trên một con đèo dài, pin nhỏ nhanh đầy, phanh tái sinh bị hạn chế, lúc đó động cơ xăng phải vào cuộc để hãm. Số B không nên dùng thường xuyên trên đường bằng vì làm tăng mức tiêu thụ nhiên liệu.

Số thấp, số B trên xe hybrid và mức hãm tái sinh cao trên xe điện cùng giúp xe tự ghì khi xuống dốc
Ba tên gọi, chung một việc: cho xe tự ghì khi xuống dốc.

Với xe điện, “số B” chính là mức hãm tái sinh cao nhất hoặc chế độ một bàn đạp. Một số mẫu xe điện cũng dùng chữ B trên cần số cho mục đích này. Tên gọi khác nhau, nhưng nguyên tắc giống hệt: để hệ truyền động hãm xe, giữ phanh chân mát cho lúc thực sự cần.

Hiểu lầm phổ biến khi xe điện đổ đèo

Bốn hiểu lầm phổ biến khi xe điện đổ đèo và sự thật tương ứng về phanh tái sinh
Bốn điều nghe hợp lý nhưng dễ khiến bạn mất chủ động trên dốc.

“Về N cho xe điện trôi sẽ tiết kiệm pin”

Khi ở N, mô-tơ không hãm, xe trôi tự do. Bạn không chỉ mất cơ hội nạp lại pin mà còn mất luôn lực hãm, phanh chân phải làm hết. Trên đèo, đó là lựa chọn kém nhất cả về năng lượng lẫn an toàn.

“Sạc đầy 100% trước khi lên đỉnh đèo cho chắc”

Nếu đoạn đường ngay sau điểm sạc là dốc xuống dài, pin đầy khiến phanh tái sinh bị giới hạn ở đúng lúc bạn cần nó nhất. Nên tính toán sạc vừa đủ để tới điểm sạc tiếp theo, kèm một khoản dự phòng hợp lý.

“Có phanh tái sinh thì phanh chân không bao giờ nóng”

Phanh tái sinh có công suất giới hạn. Khi bạn cần giảm tốc gấp trước khúc cua hoặc khi pin không nhận thêm điện, phanh ma sát vẫn phải vào cuộc. Rà phanh liên tục trên xe điện vẫn có thể làm phanh nóng.

“Xuống dốc hồi pin nhiều như cắm sạc”

Bạn chỉ lấy lại được một phần thế năng, phần còn lại mất vào lực cản và hao hụt chuyển đổi. Xuống dốc giúp quãng đường còn lại tăng lên, nhưng không thay được một lần sạc. Thường thì năng lượng thu về chỉ bù lại một phần nhỏ lượng điện đã dùng để leo lên con dốc đó.

Cách đổ đèo bằng xe điện an toàn, từng bước

Dưới đây là quy trình gợi ý. Luôn ưu tiên hướng dẫn trong sách của hãng xe bạn đang dùng, vì cách gọi tên chế độ và giới hạn mỗi xe một khác.

Checklist 5 việc cần làm khi đổ đèo bằng xe điện để phanh tái sinh hoạt động hiệu quả
Năm việc làm trước và trong khi xuống con dốc dài.

1. Chừa chỗ trống trong pin trước khi xuống dốc

Nếu điểm sạc nằm ngay trên đỉnh đèo, đừng sạc đầy. Một số xe có tính năng lập lộ trình tự tính năng lượng theo địa hình, bạn có thể dùng để ước lượng mức sạc phù hợp. Quan trọng là đủ điện tới điểm sạc tiếp theo.

2. Chọn mức hãm tái sinh cao hoặc chế độ một bàn đạp

Làm việc này trên đoạn đường bằng trước khi vào dốc, không phải lúc đang ôm cua. Nhả ga để cảm nhận lực hãm, điều chỉnh tốc độ chủ yếu bằng chân ga.

3. Giảm tốc trước khúc cua, không rà phanh suốt dốc

Khi cần dùng phanh chân, đạp dứt khoát để giảm tốc rồi nhả hẳn cho phanh có thời gian nguội. Rà nhẹ liên tục là kiểu dùng phanh làm nóng nhanh nhất.

4. Để ý thông báo trên đồng hồ

Nếu xe báo phanh tái sinh bị hạn chế, hãy giữ tốc độ thấp hơn và giảm tốc sớm hơn trước mỗi khúc cua. Đừng chờ xe “tự ghì” như thường lệ.

5. Không về số N, không tắt xe khi đang chạy

Giữ số D (hoặc B nếu xe có) để xe luôn có lực hãm. Tắt xe khi đang chạy có thể làm mất trợ lực và các hệ thống hỗ trợ, rất nguy hiểm trên dốc.

Nếu phanh có dấu hiệu yếu thì làm gì?

Giữ bình tĩnh và làm lần lượt: tăng lực hãm bằng mô-tơ hoặc số thấp, đạp phanh mạnh và đều chân theo hướng dẫn của sách xe, bật đèn khẩn cấp và tìm chỗ đủ rộng để dừng. Sau đó chờ phanh nguội hẳn. Continental khuyến cáo không dội nước lên đĩa phanh đang nóng vì có thể làm hỏng đĩa.

Bốn bước xử lý khi phanh yếu trên đèo: tăng lực hãm, đạp phanh đều, dừng an toàn, chờ phanh nguội
Ưu tiên giảm tốc an toàn, rồi dừng hẳn chờ phanh nguội.

So sánh xe xăng, hybrid và xe điện khi xuống dốc

Ba loại xe có ba công cụ hãm khác nhau, nhưng mục tiêu chung là giữ phanh chân mát. Bảng dưới đây tóm tắt điểm khác biệt chính.

So sánh cách xe xăng, hybrid và xe điện xử lý khi xuống dốc dài
Tiêu chí Xe xăng Hybrid Xe điện
Công cụ hãm chính Về số thấp (phanh động cơ) Số B, kết hợp phanh tái sinh Mức hãm tái sinh cao, chế độ một bàn đạp
Nhả ga khi xuống dốc Máy tính cắt phun xăng Động cơ hãm, pin được sạc Mô-tơ hãm và sạc lại pin
Nếu về số N Vẫn đốt xăng chạy không tải, mất phanh động cơ Mất lực hãm Mất phanh tái sinh, xe trôi tự do
Điểm yếu cần nhớ Phanh nóng nếu rà liên tục Pin nhỏ nhanh đầy trên dốc dài Hãm tái sinh yếu khi pin đầy hoặc lạnh
Bảng so sánh xe xăng, hybrid và xe điện khi xuống dốc: công cụ hãm, về số N, điểm yếu
Mỗi loại xe có công cụ hãm riêng; về số N đều là lựa chọn kém nhất.

Câu hỏi thường gặp

Xe điện đổ đèo có sạc lại pin được không?

Có. Khi xuống dốc, phanh tái sinh biến một phần thế năng thành điện nạp lại pin, nên bạn thường thấy phần trăm pin tăng nhẹ hoặc quãng đường còn lại tăng. Tuy vậy, lượng điện thu về chỉ là một phần, không bằng lượng đã dùng để leo lên, và bị giới hạn khi pin đã đầy hoặc còn lạnh.

Có nên sạc đầy 100% trước khi đổ đèo?

Nếu ngay sau điểm sạc là một con dốc dài, không nên. Pin đầy khiến phanh tái sinh bị hạn chế, xe trôi nhanh hơn và phanh chân phải làm nhiều hơn. Hãy sạc đủ để tới điểm sạc tiếp theo kèm dự phòng, và tham khảo mức sạc khuyến nghị trong sách hướng dẫn của xe.

Xe điện có số N không, xuống dốc có nên dùng?

Phần lớn xe điện vẫn có vị trí N, dùng cho các tình huống như kéo xe hoặc rửa xe theo hướng dẫn của hãng. Khi xuống dốc, không nên về N vì xe sẽ mất lực hãm của mô-tơ, trôi tự do và phanh chân phải gánh toàn bộ.

Về số N thả dốc với xe xăng có an toàn không?

Không nên trên dốc dài. Bộ quy tắc Highway Code của Anh (quy tắc 122) khuyến cáo không trôi xe bằng số N vì giảm khả năng kiểm soát. Về bản chất, về N trên dốc dài làm mất phanh động cơ và dễ gây mất phanh do nhiệt. Hãy để nguyên số thấp phù hợp và chủ động giảm tốc.

Đổ đèo bằng xe điện có làm nóng phanh không?

Ít hơn xe xăng nếu phanh tái sinh hoạt động tốt, nhưng vẫn có thể. Khi pin đầy, pin lạnh hoặc khi bạn phải giảm tốc gấp, phanh ma sát vẫn làm việc. Xe điện cũng thường nặng hơn, nên đừng rà phanh liên tục và hãy dừng nghỉ nếu thấy mùi khét hay bàn đạp mềm.

Chế độ một bàn đạp có an toàn khi xuống dốc?

Có, nếu bạn đã quen dùng và hiểu giới hạn của nó. Chế độ này giúp xe tự giảm tốc mạnh khi nhả ga, rất hợp đường đèo. Nhưng khi phanh tái sinh bị hạn chế, lực hãm sẽ yếu đi, nên bạn vẫn phải sẵn sàng đạp phanh chân bất cứ lúc nào.

Kết luận: để hệ truyền động hãm, giữ phanh chân cho lúc cần

Từ chiếc xe xăng về số N đến chiếc xe điện sạc đầy trên đỉnh đèo, bài học giống nhau: xuống dốc là lúc xe cần lực hãm, không phải lúc để “trôi cho tiết kiệm”. Xe xăng có phanh động cơ và cơ chế cắt nhiên liệu. Xe hybrid có số B. Xe điện có phanh tái sinh, mạnh và còn sạc lại pin, nhưng chỉ khi pin còn chỗ nhận điện.

Lần tới trước khi đổ đèo, hãy nhớ ba việc: không về số N, chọn mức hãm tái sinh cao, và chừa chỗ trống trong pin. Bạn đã từng gặp cảnh xe điện “không chịu ghì” khi pin đầy chưa? Hãy kể trải nghiệm của bạn ở phần bình luận và theo dõi Nhật Phúc để đọc thêm những bài giải thích “à, hóa ra” về xe.

Nguồn tham khảo: sách hướng dẫn sử dụng Tesla Model 3 (mục Braking and Stopping); sách hướng dẫn Hyundai (Regenerative Braking System Limitations); Highway Code của Vương quốc Anh, quy tắc 122; thông cáo của Bosch về hệ thống dừng động cơ khi xe trôi (2013); Continental Tires (Brake fade: causes and symptoms); Jalopnik (giải thích vị trí số B).

Bình luận

Chưa có bình luận nào. Bạn có câu hỏi hay kinh nghiệm riêng về chủ đề này? Hãy là người mở đầu.

Chia sẻ ý kiến của bạn

Email không hiển thị công khai. Bình luận đầu tiên của bạn sẽ hiện sau khi được duyệt.

Bắt đầu từ đây