Menu
in ,

Cách ghi chú bằng cách lập bản đồ (mapping)

Sử dụng phương pháp ghi chú lập bản đồ hay ánh xạ (mapping) giúp bạn dễ dàng lưu ý các đặc điểm nổi bật.

Phương pháp lập bản đồ để ghi chú đã xuất hiện từ rất lâu. Các phiên bản ban đầu của phương pháp lập bản đồ có thể được nhìn thấy từ xa xưa như trong các ghi chép cá nhân của Leonardo Da Vinci từ thế kỷ 15.

Nếu được thực hiện tốt, phương pháp lập bản đồ có thể ghi lại thông tin với một cảm giác rõ ràng duy nhất, nhưng nếu được thực hiện kém – phương pháp này sẽ trở nên rất lộn xộn. Đó là lý do tại sao bạn sẽ muốn đảm bảo rằng bạn hiểu các nguyên tắc cơ bản của chiến lược trước khi sử dụng phương pháp này trong nghiên cứu của mình.

Xem thêm: Tìm hiểu phương pháp ghi chép Cornell Notes

Phương pháp lập bản đồ tư duy (mapping method) là gì?

Phương pháp ghi chú lập bản đồ cung cấp một dạng biểu đồ của thông tin, ý tưởng, sự kiện và khái niệm. Nó bao gồm việc viết chủ đề chính vào trung tâm của tài liệu và kết nối các chủ đề phụ, ý tưởng và khái niệm có liên quan thông qua các nhánh, hình ảnh và màu sắc.

Lập bản đồ yêu cầu người thực hiện tổ chức các sự kiện, ý tưởng và thông tin hợp lý. Các phiên bản ban đầu của phương pháp ánh xạ có thể được bắt nguồn từ Leonardo Da Vinci, người được biết đến với việc sử dụng các kỹ thuật lập bản đồ khác nhau trong sổ tay của mình:

Phiên bản hiện đại của lập bản đồ tư duy đã được phổ biến bởi Tony Buzan – tác giả người Anh. Lần đầu tiên anh ấy thu hút sự chú ý của toàn thế giới đến kỹ thuật lập bản đồ với khái niệm “Bản đồ Tư duy”. Cuốn sách nhanh chóng vươn lên vị trí bán chạy nhất và đạt được vị thế nổi tiếng trong giới năng suất.

Tuy nhiên, dựa trên nghiên cứu hiện đại, chúng ta có thể kết luận rằng ít nhất một số khuôn khổ lý thuyết của Tony Buzan có thể đã không chính xác vào thời điểm ông viết cuốn sách của mình.

Ví dụ, ông tin vào lý thuyết rằng bộ não có hai mặt độc lập với nhau. Tony Buzan đã đưa lý thuyết này trở thành một trong những trọng tâm của phương pháp lập bản đồ tư duy của mình, vì phương pháp này được cho là độc đáo ở chỗ nó cho phép bạn sử dụng đồng thời cả hai bên não của mình.

Tuy nhiên, vào năm 2013, lý thuyết này đã được các nhà khoa học thần kinh thử nghiệm hiện đại trong một nghiên cứu kéo dài hai năm. Sau khi nghiên cứu não bộ của 1011 người thông qua chụp cộng hưởng từ, không tìm thấy bằng chứng nào ủng hộ lý thuyết này và người ta thấy rằng não người liên tục nhận đầu vào từ cả hai phía chứ không chỉ một.

Tuy nhiên, điều này không làm cho khái niệm lập bản đồ tư duy trở nên lỗi thời. Nó chỉ cho thấy rằng tất cả các khái niệm lập bản đồ của Tony Buzan không nên được coi là thực tế nhưng bản đồ tư duy vẫn có thể ứng dụng tốt.

Phương pháp bản đồ phù hợp với những loại đối tượng nào?

Phương pháp lập bản đồ phù hợp nhất cho các môn học hoặc bài giảng mà nội dung được tổ chức tốt, chi tiết và nhắm vào một khái niệm cụ thể. Bản đồ đặc biệt hữu ích nếu khái niệm có nhiều danh mục và tiểu thể loại đều được liên kết trực tiếp hoặc gián tiếp với khái niệm chính.

Một trong những ví dụ điển hình về môn học mà phương pháp lập bản đồ rất hữu ích là giải phẫu học. Trong các lớp giải phẫu, bạn có thể sử dụng phương pháp lập bản đồ để tạo bản đồ các yếu tố khác nhau của cơ thể con người.

Ví dụ, lập bản đồ toàn bộ hệ thống tiêu hóa có thể giúp bạn ghi nhớ cách các cơ quan tiêu hóa khác nhau tương tác với nhau. Kỹ thuật này có thể hiệu quả hơn là chỉ viết tất cả các tên ra với các ghi chú tiêu chuẩn.

Ưu điểm và nhược điểm của bản đồ tư duy

Ưu điểm

  • Các mối quan hệ nội bộ và giữa các sự kiện và khái niệm có thể dễ dàng nhìn thấy
  • Phân tích và xem xét các ghi chú được lập bản đồ rất hiệu quả
  • Ghi chú được ánh xạ dễ dàng chỉnh sửa bằng cách thêm các nhánh khác.
  • Hình ảnh và màu sắc tạo điều kiện cho trí nhớ và hấp dẫn các phong cách học trực quan.
  • Phân tích mối quan hệ khái niệm cho phép học sinh đạt đến mức siêu nhận thức.

Khuyết điểm

  • Sự thật và suy nghĩ có thể khó phân biệt.
  • Ghi chú được ánh xạ thường phải được sử dụng cùng với các phương pháp khác, chẳng hạn như phương pháp Cornell hoặc phương pháp phác thảo.
  • Yêu cầu kỹ năng tập trung mạnh mẽ
  • Lập bản đồ có thể trở nên quá tải đối với các đối tượng phức tạp.

Cách ghi chú bằng cách sử dụng bản đồ tư duy

Viết ra chủ đề chính

Để bắt đầu ghi chú bằng phương pháp lập bản đồ, trước tiên bạn cần xác định chủ đề chính mà bạn muốn bắt đầu lập bản đồ. Điểm chính này phải là khái niệm cơ bản về tài liệu học tập mà bạn đang làm việc. Nó sẽ đóng vai trò là tiêu điểm trung tâm của toàn bộ bản đồ, vì vậy điều quan trọng là phải có được lựa chọn này ngay từ đầu.

Bạn không được chọn một chủ đề quá hẹp ở đây, vì một chủ đề quá hẹp sẽ không cung cấp cho bạn đủ chủ đề phụ để tạo một bản đồ thích hợp. Đồng thời, nếu bạn chọn thứ gì đó quá rộng, bản đồ của bạn có thể trở nên quá đồ sộ. Bây giờ, hãy viết chủ đề chính vào giữa tài liệu và vẽ một vòng tròn xung quanh nó.

Thêm và kết nối các chủ đề phụ với chủ đề chính

Chủ đề phụ cho chủ đề chính mà bạn sẽ đề cập trên bản đồ là gì? Viết ra các chủ đề phụ này xung quanh (hoặc bên dưới) các chủ đề chính và vẽ các vòng tròn xung quanh mỗi chủ đề đó. Sau đó, kết nối chủ đề chính với các chủ đề phụ bằng các mũi tên (hoặc chỉ các đường thẳng nếu bạn thích).

Bây giờ, bạn đã bắt đầu thấy cấu trúc trên bản đồ của mình. Bạn có khái niệm chính và các chủ đề phụ nhỏ hơn phân nhánh từ nó. Đây là bản chất của phương pháp lập bản đồ – các khái niệm lớn hơn phân nhánh thành các khái niệm nhỏ hơn.

Kết nối các ý tưởng hỗ trợ với các chủ đề phụ

Bước này về cơ bản là lặp lại bước trên. Một lần nữa, bạn sẽ phân nhánh, chỉ lần này bạn sẽ bắt đầu phân nhánh từ các chủ đề phụ thay vì chủ đề chính.

Để làm như vậy, hãy tự hỏi mình câu hỏi tương tự như trước đây. Một số ý tưởng hỗ trợ (hoặc danh mục phụ) cho chủ đề phụ là gì?

Thêm chi tiết và sự kiện khác vào các ý tưởng hỗ trợ

Cho đến bước này, về cơ bản bạn đã phân loại thông tin bạn sẽ lưu ý và bây giờ, đã đến lúc điền vào thông tin còn thiếu.

Bắt đầu thêm bất kỳ chi tiết, sự kiện và suy nghĩ nào vào sơ đồ và kết nối chúng với các ý tưởng hỗ trợ. Tại thời điểm này, không cần thiết phải bao quát từng sự kiện và chi tiết, nhưng bạn vẫn có thể làm như vậy nếu muốn.

Mặc dù trông rất cơ bản, nhưng đây thực chất là khung của một ghi chú lập bản đồ tiêu chuẩn. Điền vào thông tin đó với bất kỳ thông tin nào có liên quan từ các tài liệu bạn đang nghiên cứu và sau đó bạn sẽ có mọi thứ được thiết lập và hoàn thành.

Xem lại các ghi chú được ánh xạ

Quá trình xem xét lại phương pháp ánh xạ là duy nhất ở chỗ nó yêu cầu bạn nhớ lại toàn bộ cấu trúc của bài giảng. Thay vì đọc lại một phần nhỏ của ghi chú, bạn sẽ phải xem xét khái niệm trung tâm một cách tổng thể và điều này buộc bạn phải thực sự kiểm tra sự hiểu biết của mình về các tài liệu.

Bắt đầu quá trình đánh giá bằng cách dùng tay che các dòng từ ghi chú để luyện trí nhớ. Cố gắng hình dung các mối quan hệ không gian trong đầu và hiểu thông tin bạn đang đọc thuộc về vị trí nào trong bản đồ tổng thể.

Vì ghi chú được lập bản đồ tư duy có xu hướng tương đối tối giản, đôi khi có thể hữu ích nếu bạn có sẵn tài liệu đọc thêm hoặc tài liệu nguồn trong quá trình xem xét.

Xem thêm: 10 công cụ lập bản đồ tư duy miễn phí tốt nhất

Written by Linh Nguyễn

Mình đang thực hiện trang Trải Nghiệm Số tại địa chỉ trainghiemso.vn, ngoài ra còn là BTV Công Nghệ tại báo VietNamNet. Trang blog này mình tổng hợp lại các bài viết do mình thực hiện, cũng như viết lảm nhảm cho vui.

Leave a Reply

Exit mobile version